De Nederlandse mediasector kenmerkt zich momenteel door een overgang van offline naar online gebruik, samen met trends zoals toenemende convergentie, internationalisering en concentratie van de verschillende mediamarkten. Dat stelt het Het Commissariaat voor de Media (CvdM) in de nieuwste Mediamonitor.

De Mediamonitor 2020 gaat over de ontwikkelingen in het mediagebruik en de financieel-economische omstandigheden van mediabedrijven in 2019. Vanwege de impact van COVID-19 op de mediasector wordt er in deze Mediamonitor echter ook gekeken naar het eerste half jaar van 2020. Het mediagebruik veranderde in deze periode – weliswaar tijdelijk – vrij abrupt.

Daling gebruik traditionele media zet door

In 2019 zet de trend van dalend gebruik van televisie, radio, en papieren dagbladen onder jongeren door, zoals ook in 2018 al werd geconstateerd. Desondanks hoort voor meeste Nederlanders het gebruik van de traditionele media nog altijd tot het dagelijkse mediamenu. Het mediagebruik van de Nederlandse bevolking verandert langzaam en continu. Dit is goed te zien aan het kijkgedrag op de tv: overwegend lineair, maar elk jaar iets minder ten gunste van ‘uitgesteld kijken’ en andere videocontent, zoals Netflix, YouTube of games.

Muziek Zoals video-on-demand groeit, stijgt ook het audio-on-demand aanbod en -gebruik, vooral onder jongeren. Dat betreft niet alleen muziekstreamingsdiensten, zoals Spotify en YouTube, maar ook podcasts. Vooral jongeren luisteren in toenemende mate naar podcasts.

Het bereik van papieren dagbladen is al begonnen met een daling toen het gebruik van televisie en radio nog steeg. Toch komt 42,5 procent van de Nederlanders van 13 jaar en ouder nog dagelijks in contact met nieuws afkomstig van het online nieuwsaanbod van dagbladen, omroepen, opiniebladen, en web-only nieuwsdiensten.

Grote diversiteit in gebruik nieuwsmerken

Begin 2020 bereikt nieuws mensen dus nog steeds via televisie, radio, en dagblad en – in toenemende mate – digitaal. Nederlanders maken in een week tijd gebruik van gemiddeld vijf verschillende nieuwsmerken. Online werden per week bijna drie nieuwsmerken geraadpleegd. Dit duidt er volgens het CvdM op op dat de Nederlander wekelijks een veelzijdig en divers nieuwsaanbod raadpleegt. Het nieuwsaanbod en -gebruik verandert, maar nog altijd spelen traditionele mediamerken een belangrijke rol en gaat de verandering geleidelijk.

Het mediagebruik veranderde echter abrupt tijdens de intelligente lockdown vanaf maart en april. Veel Nederlanders bleven thuis en keken eind maart en in april vooral veel meer televisie. Ook het radiogebruik en het bereik van online nieuwsdiensten steeg duidelijk in deze maanden. In juni en juli verdween de door de lockdown veroorzaakte toename in kijk- en luistertijd en bereik van online nieuwsdiensten weer.

Google, Facebook dominant in online reclame

De aanbiedersconcentratie op de markten voor radio, televisie, en vooral dagbladen is al geruime tijd zeer hoog. Door de overname van Sanoma is DPG Media de grootste uitgever van dagbladen en tijdschriften in Nederland geworden en heeft met NU.nl ook zijn positie op de nieuwsmarkt uitgebreid. Op de online reclamemarkt hebben Google of Facebook een dominante positie gecreëerd en kunnen een groot reclamebereik garanderen. Het overgrote deel van de online advertentiebestedingen uit Nederland stroomt weg naar deze grote internationale spelers. Na de overname van Sanoma haalt DPG Media onder de Nederlandse bevolking een bereik dat vergelijkbaar is met Google en Facebook en is nu op weg de derde grote speler op de online advertentiemarkt in Nederland te worden.

Het CvdM doet ook een viertal aanbevelingen voor toekomstig mediabeleid:

  1. Zorg voor een voldoende met publiek geld gefinancierde informatievoorziening. Daarmee wordt in tijden van concentratie en weglekkende reclame-inkomsten toegang tot hoogwaardig journalistiek aanbod op een nationale markt gegarandeerd.
  2. Bevorder nationale samenwerkingsverbanden tussen mediabedrijven. Daardoor kan een groot gezamenlijk bereik worden verkregen en kunnen kleine mediabedrijven beter de strijd met Google en Facebook om digitale advertenties aan.
  3. Stimuleer pluriform nieuwsgebruik door aanbevelingssystemen. Er zou moeten worden nagedacht hoe platformen, zoals Google en Facebook, kunnen bijdragen aan een publieke opinievorming door naast meer van hetzelfde ook aanvullende informatie aan te bieden.
  4. Onderzoek gebruik van en behoefte aan lokaal off- en online nieuws. Dat is nodig om te beoordelen in hoeverre de erosie van het lokaal nieuwsgebruik is gevorderd en welk aanbod voor welke groepen geschikt is.

Het Commissariaat voor de Media monitort al bijna twintig jaar de mediaontwikkelingen en de effecten daarvan op de diversiteit en onafhankelijkheid van de informatievoorziening.

Via Telecompaper november 2020

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.